Close

Denkfouten bij angst

Wanneer je een angststoornis hebt heb je angstige gedachten. Dat is niet zo moeilijk te bedenken. Deze gedachten zitten meestal vol zogenaamde denkfouten. Vandaag schrijf ik daarom een blog over veel voorkomende denkfouten bij angst.

In de groepstherapie die ik heb gehad hebben we het hier regelmatig over gehad. “Welke denkfout maak je nu?” Het zijn dingen waar je misschien normaal gesproken niet bij stilstaan, maar als je angsten hebt is het soms wel handig om dit toch te doen. Wanneer je weet dat je een denkfout maakt, kan het een stuk makkelijker zijn om je gedachten om te buigen.

Goed, nu het lijstje:

  • Toekomst voorspellen. Dit spreekt eigenlijk voor zich, je doet voorspellingen over de toekomst die veelal negatief zijn en daardoor word je angstig. “Ik zal die baan toch niet krijgen” of “ik zal dat vast weer niet kunnen” zijn voorbeelden van gedachten die bij toekomst voorspellen horen.
  • Zwart-wit-denken. Ook wel alles-of-niets denken. “Niemand vindt mij aardig” is een voorbeeld van zo’n gedachte..
  • Negatief filteren. Hierbij focus je je alleen op alle negatieve dingen die gebeuren en daarbij laat je de positieve dingen die heus ook gebeuren links liggen. Je kunt natuurlijk kijken naar de keren dat iets niet is gelukt, maar vaak is er ook best een keer dat het wèl is gelukt. Misschien minder vaak en ben je niet tevreden, maar die ene positieve gebeurtenis is en blijft ook belangrijk om te onthouden.
  • Gedachten lezen. De gedachten van anderen kun je niet weten. Iedereen heeft zijn/haar eigen gedachten. Vaak vullen mensen met angst heel veel voor anderen in. “Hij vindt mij niet aardig” of “ze vinden mij raar” kunnen gedachten zijn die bij het kopje ‘gedachten lezen’ horen. Je weet het niet, maar je vult voor ze in en die gedachten geven jou een angstig gevoel. Mensen gebruiken wel eens het geheugensteuntje NIVEA voor zichzelf: Niet Invullen Voor Een Ander (overigens krijg ik er altijd een beetje de kriebels van, van die uitdrukking, maar als ‘ie je helpt.. waarom niet?).
  • Doemdenken. Deze manier kent denk ik iedereen wel. Iemand komt even wat later en direct schieten allerlei vreselijke dingen door je hoort. Je hebt ergens een pijntje en direct denk je dat er iets vreselijk ergs aan de hand is. Dit zijn vormen van doemdenken.
  • Alles op jezelf betrekken. Dit is een denkfout die gemaakt wordt wanneer er heel erg veel van het negatieve wat er gebeurt op zichzelf wordt betrokken. Neem bijvoorbeeld een ruzie met een familielid. Dit is niet alléén jouw fout, de ander heeft hier ook een aandeel in gehad. In je eentje kun je namelijk geen ruzie maken (hooguit met jezelf).
  • Anderen de schuld geven. Dit is het tegenovergestelde van alles op jezelf betrekken. Je geeft anderen de schuld van al het negatieve dat er gebeurt. Hierbij kun je denken aan gedachten als “het is de schuld van mijn ouders dat ik nu ongelukkig ben” of “dat ik niet naar die verjaardag ben gegaan is haar schuld”.
  • Emotioneel redeneren. Dit is ook iets wat ik vaak bij mensen voorbij zie komen, en natuurlijk ook bij mezelf. Wanneer je je om wat voor reden dan ook een mislukkeling voelt, kan het zijn dat je denkt “ik bén een mislukkeling”, terwijl niet zo is. Het voelt alleen zo, en doordat je van je gevoelens feiten maakt ga je geloven dat dit ook echt zo is.
  • Het positieve onderwaarderen. Vaak voelt het alsof een aardige opmerking minder belangrijk is dan een onaardige opmerking. De onaardige opmerking blijft vaak veel langer hangen dan de aardige opmerking. Dat is gek, want eigenlijk zijn allebei die opmerkingen evenveel waard. Wanneer je het positieve onderwaardeert kan het zijn dat je je erg slecht gaat voelen.

Dit waren ze voor nu. Er zijn nog meer (veelvoorkomende) denkfouten, maar voor nu wilde ik even alleen deze behandelen. Ik ben heel benieuwd of jullie deze veelvoorkomende denkfouten bij angst al kenden. Ik denk dat het kan helpen om je bewust te zijn van de denkfouten die je maakt, omdat je daarmee in kunt zien dat je gedachten niet altijd kloppen. Hier moet je natuurlijk wel voor open staan, anders zul je wellicht geen van deze vormen van denkfouten bij jezelf herkennen.

Maak jij wel eens denkfouten die in dit lijstje staan? Wil je delen welke? Denk je dat je bewust zijn van denkfouten kan helpen om je minder angstig te maken?

Liefs

16 thoughts on “Denkfouten bij angst

  1. Heel herkenbaar. Ik heb zelf ook een angststoornis en ik ben heel erg een toekomstdenker. Ik denk altijd dat het ergste gaat gebeuren… Die gedachten kloppen heel vaak niet, maar toch zijn ze er. Iedere keer weer.

    1. Lastig hè? Je weet ergens best dat ze niet waar zijn, maar ze komen toch steeds weer terug. Ik hoop dat ze over een tijdje wat af zullen nemen!

  2. Heel mooi lijstje! Ik denk altijd voor anderen. Zo heb ik voordat ik iemand iets wil vragen al tientallen scenarios met mogelijke antwoorden en gesprekken uitgewerkt, terwijl het in werkelijkheid altijd heel erg meevalt. Scheelt zoveel energie en tijd als je het niet doet.

    1. Dat zou zeker een hoop tijd, energie en spanning schelen. Hoop dat je het langzaamaan was los kunt laten, omdat je inziet dat het eigenlijk altijd meevalt. Succes!

  3. Een mooi lijstje hoor! Ik denk dat er voor iedereen wel herkenbare punten bij zitten. NIVEA kon ik al en pas ik ook regelmatig toe.

    1. Dankjewel. Dat denk ik inderdaad ook. Fijn dat ‘NIVEA’ voor jou zo helpt dat je ‘m af en toe kunt toepassen.

  4. Zelf heb ik geen last van angst, maar ik herken wel bepaalde gedachten in sommige situaties. Ik kan soms namelijk ontzettend goed zwart-wit denken, haha. En doemdenken… Tja, daar ben ik soms ook goed in. ;-) Ik denk dat als je je bewust bent van de denkfouten die je maakt, je het inderdaad sneller opzij kunt zetten. Althans, dat geldt voor mij.

    1. Denk dat dat voor velen geldt. :) Dus daarom dit stuk, om mensen wat meer bewust te maken van de denkfouten.

  5. Klopt als een bus. Goed om hier weer even bij stil te staan! Zou eigenlijk elke keer als ik me ergens zo druk en angstig over maak dit even moeten bekijken.

  6. Ik ken ze inderdaad maar al te goed :) Maar ondertussen herken ik ze ook en kan ik ze vaak wel ombuigen naar gedachten die realistischer zijn. Oefening baar kunst… :)

  7. Ik heb zulke dingen ook tijdens therapie geleerd, en NIVEA ken ik inderdaad ook. Een andere versie hiervan is ANNA; Altijd (Na)checken Niet Aannemen. Dus checken wat bijvoorbeeld diegene van jou vindt, zonder gelijk al aan te nemen dat het wel negatief zal zijn.

  8. Wat een handig overzichtje! Het lijkt me moeilijk om jezelf er dan ook nog van te overtuigen dat het ook echt een denkfout is en niet ‘echt’ (als je gevoelig bent voor angst), maar zo’n lijstje helpt daar al wel heel veel bij om het overzichtelijk te krijgen, denk ik.

  9. Angst is niet iets wat mij heel erg bezighoudt, maar ik heb zo het idee dat – althans voor mij – het ook wel geldt voor onzekerheid. Daar herken ik namelijk wel een aantal punten van.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: